- Najważniejsza rzecz: dobór frezu zależy od materiału, rodzaju obróbki i parametrów pracy, a nie tylko od kształtu ostrza.
- Konkret: niewłaściwy frez może skrócić żywotność narzędzia nawet o 50%.
- Dla kogo: dla operatorów CNC, stolarzy, mechaników i osób pracujących z metalem, drewnem i tworzywami.
- Efekt: czystsza obróbka, mniejsze zużycie narzędzi i stabilna praca maszyny.
- Aktualizacja: 21.01.2026
Zastanawiasz się, jaki frez do czego? Przytłacza się ilość rodzajów? Wybór odpowiedniego frezu to jedna z najważniejszych kwestii związanych z obróbką. Niewłaściwe narzędzie powoduje drgania, przypalanie materiału, nierówne krawędzie, a w skrajnych przypadkach nawet uszkodzenie obrabiarki. W tym artykule wyjaśniamy w prosty sposób, jak dopasować frez do konkretnego zastosowania, materiału oraz technologii obróbki.
Co to jest frez i do czego służy?
Frez jest narzędziem wieloostrzowym. Pracuje ruchem obrotowym i służy do skrawania materiału. W przeciwieństwie do wiertła, frez tnie osiowo i bocznie. Umożliwia wykonywanie rowków, płaszczyzn, profili oraz skomplikowanych kształtów. Frezy stosuje się w obróbce metali, drewna oraz tworzyw sztucznych w klasycznych frezarkach, a także w nowoczesnych obrabiarkach CNC. Jeden typ narzędzia może mieć wiele zastosowań, o ile zostanie prawidłowo wybrany.
Podział frezów według kształtu i geometrii – rodzaje frezów
Frezy walcowe
Frezy walcowe są wykorzystywane do obróbki powierzchni płaskich, w których istotne jest równomierne zbieranie materiału. Frezy czołowe i kuliste sprawdzają się przy obróbce czołowej oraz przy pracy na powierzchniach przestrzennych, na przykład w formach i modelach 3D. Frezy walcowo-czołowe umożliwiają wykonywanie rowków i płaszczyzn w jednym przejściu. Takie rozwiązanie zwiększa wydajność pracy.
Frezy tarczowe
Frezy tarczowe, w tym piłkowe oraz trzystronne, są używane do nacinania i rozdzielania materiału. Frezy kątowe pozwalają na wykonywanie rowków trapezowych, natomiast frezy kształtowe służą do tworzenia profili i elementów ozdobnych. W przemyśle spotyka się również frezy modułowe i ślimakowe. Wykorzystuje się je do produkcji kół zębatych. Frezy do gwintów umożliwiają precyzyjne wykonywanie gwintów wewnętrznych i zewnętrznych.
Podział frezów według materiału wykonania
Frezy ze stali szybkotnącej (HSS)
Frezy ze stali szybkotnącej (HSS) są wybierane do podstawowych prac i obróbki mniej wymagających materiałów. Frezy kobaltowe, oznaczane jako HSS-E lub HSS-Co, charakteryzują się większą odpornością na wysoką temperaturę i zużycie. Frezy z węglika spiekanego (HM) oferują wyższą trwałość i precyzję, są standardem w obróbce CNC.
Frezy ze stali proszkowej (PM)
W bardziej wymagających zastosowaniach stosuje się frezy ze stali proszkowej (PM). Są bardzo twarde i odporne na pękanie. Frezy diamentowe (PKD/DIA) są wykorzystywane do obróbki tworzyw sztucznych i materiałów abrazyjnych.
Rodzaje frezów według sposobu mocowania
Największą popularnością cieszą się frezy trzpieniowe. Mogą występować zarówno z ostrzem centralnym, jak i bez niego. Frezy z ostrzem centralnym umożliwiają zagłębianie się w materiał. Przydają się w obróbce CNC. W przypadku większych średnic stosuje się frezy nasadzane. Są montowane na osobnym elemencie mocującym i zapewniają większą stabilność pracy.
Jak dopasować rodzaj frezów do obrabianego materiału?
W przypadku tworzyw sztucznych istotna jest liczba ostrzy. Do miękkiego PVC najlepiej sprawdzają się frezy jednoostrzowe, które zapobiegają topieniu materiału. Twardsze tworzywa, takie jak PE, obrabia się frezami spiralnymi. Z kolei frezy dwuostrzowe zapewniają lepsze wykończenie powierzchni.
Przy obróbce drewna stosuje się frezy z ostrzami prostymi do prac podstawowych oraz frezy spiralne, które są trwalsze i zapewniają lepsze odprowadzanie wiórów. Frezy profilowe wykorzystywane są w stolarstwie do elementów dekoracyjnych, a specjalne frezy do połączeń i frontów umożliwiają precyzyjne dopasowanie elementów meblowych.
Parametry pracy frezu – co wpływa na efekt obróbki?
Na jakość obróbki wpływa frez i jego parametry pracy. Prędkość obrotowa musi być dostosowana do materiału i średnicy narzędzia. Posuw powinien zapewniać płynną pracę bez drgań. Ważna jest także średnica i długość robocza frezu oraz kształt zębów. Decyduje on o agresywności skrawania oraz jakości wykończenia powierzchni.
Tabela – jaki frez do czego?
| Materiał | Typ frezu | Liczba ostrzy | Materiał narzędzia | Zastosowanie |
| Drewno | Spiralny | 2 | HM | precyzyjne cięcie |
| Tworzywa | Jednoostrzowy | 1 | HM | miękkie PVC |
| Metal | Walcowo-czołowy | 4 | HSS-Co | obróbka stali |
| CNC | Kulisty | 2 | HM | powierzchnie 3D |
Jak wybrać frez krok po kroku?
Krok 1
Wybierz materiał, który będzie obrabiany.
Krok 2
Zdecyduj, czy obróbka ma charakter zgrubny, czy wykańczający.
Krok 3
Dopasuj geometrię frezu oraz materiał, z którego jest wykonany.
Krok 4
Zapoznaj się z ofertą sprawdzonych dostawców. W Martech Serwis znajdziesz bardzo dobrej jakości frezy do pni, które ułatwią ci wykonanie wielu prac.
Co jeszcze warto wiedzieć o frezach?
Optymalizacja parametrów pracy staje się coraz ważniejsza. Z tego powodu firmy zwracają uwagę na jakość mocowania narzędzia. Nawet najlepszy frez nie spełni swojej funkcji, jeśli uchwyt będzie niewspółosiowy. Coraz częściej stosuje się narzędzia dedykowane do konkretnych materiałów, zamiast rozwiązań uniwersalnych.
Podsumowanie: Jaki frez do czego?
Wybór frezu zależy od kilku czynników:
- materiału,
- geometrii,
- parametrów pracy.
Świadomy dobór narzędzia przekłada się na jakość, bezpieczeństwo i efektywność pracy. Jeśli zależy ci na trwałości i precyzji, wybieraj frezy dopasowane do konkretnego zastosowania. Wybierz właściwy frez, by pracować szybciej, dokładniej oraz bez strat.